1965'te Sosyalist Gençlik Hareketi

 

20 Kasım 1965 Cumartesi, Ankara...

Yaklaşık bir ay oldu anı defterimi açamayalı. Fen Fakültesi lisans derslerinden çok Evrimsel ve Sosyalist Hümanizm kavramlarının yanı sıra Hegel'in Diyalektiği ve bunu reddeden Marx ve Engels'in oluşturduğu ''Diyalektik Materyalizm'' üzerine araştırmalar yapıyorum.

Sosyalizmden etkilenenler arasında yer alan ben ve benim gibiler bu kavramları hazmetmeye çalışırken Haydar Tunçkanat tarafından kaleme alınan dönemin kült kitabı ''İkili Antlaşmaların İçyüzü'' kitabını edindik.

Adeta yutarcasına okuduğumuz bir döneme girdik. Okumak bir tarafa bazen sabahlara kadar süren tartışmalarla, ABD ile yapılan ikili antlaşmalarla, ülkemizin tapusunu ABD'ye teslim edildiğini ve edilmeye devam edildiğini anlatmaya çalıştık sözde milliyetçi geçinen ya da sempatizanı olanlara.

1960-1965 yılları arasındaki gençlik hareketleri genel olarak Atatürk ilkelerini ve 27 Mayısı savunma çizgisinde olup, çeşitli yıl dönümlerinde ve bazı olaylar karşısında tavır alma biçiminde sürüyordu.

Demokrasi, cumhuriyet, anayasa, basın, gericilik, ilericilik, komünizm tartışmaları, öğrenci ve üniversite reformu konuları 27 Mayıs ve Atatürk ilkelerinin ışığında ele alınıyordu.

Sonuç olarak. Atatürk ilkelerine uygun bir cumhuriyet, Atatürk ilkelerine uygun bir anayasa isteme çizgisinden öteye geçmiyordu.

Türkiye İşçi Partisi'nin 15 Mlletvekili ile meclise girerek, ekonomik konuların yanı sıra ABD ile yapılan ikili antlaşmaları da gündeme getirmesi ile 1965 yılı, gençlik hareketleri için, önemli değişikliklere neden olmuştu.

Bu nedenle 1965 yılı, 1960 sonrasında aydınlar arasında yayılan sosyalist dünya görüşünün gençlik hareketlerine yansımaya başladığı yıldı.

İlk sol yayınlar bu dönemde ortaya çıkmış, Fikir kulüpleri bu dönemde kurulmuştu.

Gençlik örgütlerinin bildirileri ekonomik sorunları içermeye başlamış, soyut kavramlardan öte yurt sorunları üzerinde ilk bildiriler bu dönemde yayınlanmıştı. 1965 yılının en önemli olayı petrollerin millileştirilmesi konusunda açılan kampanya oldu.

Bu kampanya gençlik örgütlerinin ekonomik alanda yaptığı ilk eylemdi. Hazırlanan bildiri ve yapılan basın toplantısıyla petrol sorunu kamuoyuna duyurulmuş, vatandaşlardan yerli petrol kullanmaları istenmişti.

Bu eylemin en önemli yanı gençliği ekonomik sorunlarla yüz yüze getirmesidir. Türkiye işçi Partisi'nin kuruluşu ekonomik sorunları daha da fazla tartışılır hale getirmişti.

Petrollerin millîleştirilmesi kampanyasıyla birlikte Haydar Tunçkanat'ın ''İkili antlaşmaların içyüzü'' kitabındaki antlaşmalar da gündemi belirlemeye başlamıştı.

1965 yaz aylarında Ankaralı gençler, "Dönüşüm" adlı bir gazete çıkarmaya başladılar. Dönüşüm, gençlerin çıkardığı ilk sol gazeteydi. Sağcı gençler bu gazeteyi satan öğrencilere saldırdılar. Yaralanmalarla sonuçlanan çatışmalar oldu. Daha sonra saldırılarını TİP'e yönelttiler. Bursa TİP kongresi basıldı, delegeler dövüldü.

1965'e kadar daha çok ''ilerici-gerici'' biçimindeki ayrım 1965'ten sonra giderek ''sağcı-solcu'' biçimini alıyordu. Gençliğin sola kayması egemen güçleri rahatsız etmeye başlamıştı. Daha önceleri CHP'ye yakın bir çizgi izleyen ilerici gençler, 1965'ten sonra artık yavaş yavaş TİP'e paralel bir çizgi içine giriyorlardı.