HÜZÜNLÜ BİR KÖY DÜĞÜNÜ

 

28 Mart 1951 Çarşamba, Karagözler...

28 Mart 1951’in dondurucu sabahında, Karagözler Köyü’nün üzerinde hem ayrılığın gölgesi hem de kadim bir direnişin fısıltısı geziniyordu. Ak toprakları kaplayan yarım metrelik kar, aslında yurtlarından koparılmak üzere olan bir halkın yüreğindeki buz dağının aynasıydı. Yüzyıllardır Balkanlar’a kök salmış, toprağı alın teriyle karmış Türkmen boyları, şimdi bilinmeze doğru bir göçün eşiğindeydi. Haneler toplanıyor, denkler bağlanıyor, her yürekte Anavatan’a kavuşma arzusu ile atadan kalma ocakları geride bırakmanın katmerli acısı çarpışıyordu.

Babaların sustuğu, acılarını vakur bir vakarla sineye çektiği bu puslu günlerde, hayatın gizli nehri yine anaların dilinden akıyordu. Komşu kadınların fısıltıları, sadece bir ayrılığı değil; bu fırtınanın ortasında filizlenen bir destanı, iki gencin imkansız sevdasına sahip çıkan bir halkın iradesini müjdeliyordu. Göçün acısı aileleri bölecek, belki de sevdalıları bir daha birleşmemek üzere ayıracaktı. Fakat Karagözler halkı kaderin bu amansız hükmüne boyun eğmedi. Ölümcül ayrılığa, hayatın en kutsal nişanesiyle; doğum kadar, hürriyet kadar mukaddes olan "Düğün" ile meydan okumaya karar verdiler.

Balkanlar’da gelenek, sadece bir alışkanlık değil; tersine dönen tarih çarkının altında ezilmemek için kuşanılan bir zırhtı. O zırh bir kez daha kuşanıldı. Geleneksel başlık parası da teferruatlı çeyizler de göçün heybeti karşısında eriyip gitti; geriye sadece sarsılmaz bir dayanışma kaldı. Damat tarafı, ellerinde umutla kız evinin eşiğine vardığında, içilen şerbetler yaklaşan göçün hüznüyle harmanlandı. "Gittiğimiz yer yabancı mıdır? Bizleri birbirimizden koparacaklar mı?" sorusu beyinleri bir burgu gibi delerken, damadın babası bir bayrak gibi dikildi ortaya: “Allah’ın emri, Peygamberin kavliyle…” dedi. Kız babası, gözlerinde hem geleceğin endişesi hem de babacan bir gururla kızına baktı; kızından aldığı sessiz rıza ile hükmü verdi: “Hayırlı olsun, bir yastıkta kocasınlar.” İşte o an, Karagözler’de zaman durdu ve göçün matemi, yaşama sevincinin ihtişamlı fermanına dönüştü.

Perşembe akşamı, davullar gürledi, zurnalar feryat etti. O zamana kadar köyü esir alan dondurucu ayaz ve amansız kar, bu mukaddes ilanın coşkusu karşısında diz çöktü, yumuşadı. Cumartesi gününe kadar sürecek olan bu tören, adeta bir halkın varoluş savaşıydı.

Kız evinde Kına Gecesi bir hüzün kurultayı gibiydi. Kına; eşleri birbirine zincirleyen, nazardan koruyan kadim bir mühürdü. Genç kız sadece baba evinden değil, doğup büyüdüğü topraklardan, Türkiye’ye doğru uçmaya hazırlanıyordu. Kadınların sesinden yükselen "Yüksek yüksek tepelere ev kurmasınlar, aşrı aşrı memlekete kız vermesinler..." ağıtı, adeta gökle toprağı ağlattı. Gözyaşları sel olup bereketini yitirmesin diye, demirden vurulan "zilli maşalar" devreye girdi; hüzün yerini şanlı bir direniş neşesine bıraktı. Kız evinin bu vakur kederine inat, erkek evinde davullar sarsılmaz bir yarının muştusu gibi geç vakitlere kadar çaldı.

Cuma günü, ezan sesiyle kainat sükuta erdi. İbadetin ardından koca bir halk, çalgıcıların arkasında tek bir gövde gibi birleşti. Düğün evinde paylaşılan börekler, baklavalar ve edilen dualar, sadece iki gencin değil, bir topluluğun helalleşme ve ahitleşme töreniydi. Akşamında berber koltuğuna oturan damadın tıraşında, davulcunun "tokmak kırıldı" nidasıyla kesilen ritim, hayatın durmayacağının, neşenin bahşişle, yani cömertlikle yeniden canlanacağının simgesiydi. Damat ve sağdıç, yeni bir hayatın eşiğinde, adeta birer cengaver gibi tıraş edildiler.

Cumartesi günü geldiğinde, ova bir mahşer yerine döndü. Civar köylerden akın eden davetliler, ellerinde boyu on metreye varan, uçlarında beyaz peşkirler ve çiçekten taçlar dalgalanan devasa bayraklarla meydanı doldurdu. Yıllardır Bulgar toprağında Ay-Yıldızlı al bayrağı taşımaları yasaklanmış olan bu yiğit halk, kendi bayrağını bu kumaşlarda, bu çiçeklerde simgeleştirmişti; yasaklara inat geleneklerini göğe yükseltmişlerdi. Erkek evinin samanlığına dikilen en büyük "Düğün Bayrağı", esarete ve ayrılığa çekilen en büyük restti.

Gece çöktüğünde, devasa sundurmanın altında imece usulüyle yenen yemekler ve edilen dualarla gök kubbe sarsıldı. Takılar takıldı, gelin baba ocağından dualarla sökülüp alındı. Yeni evinin eşiğine gelen gelin, kaynanasının vaat ettiği hediyelerle, rıza ve hürmetle içeri adımını attı. Dini nikahın ardından, saat yirm iki sularında, arkadaşları damadın sırtına yumruklar vurarak onu yatak odasına, yani yeni bir neslin kurulacağı o mukaddes odaya itti: Bu, asırlık "Damat Kapama" geleneğiydi. Damat, gelinin yüzündeki duvağı ancak altın bir "Yüz Görümlülüğü" ile açabildi; karanlığı aydınlatan bir vaat gibi.

O gece Karagözler Köyü’nde sadece iki genç kavuşmadı; bir halk, göçün ve sürgünün kapkara hırsına karşı kendi ruhunu, tarihini ve geleceğini kurtardı. Bütün gelenekler eksiksiz yerine getirilmiş, kadim töre zafere ulaşmıştı. Bu kutlu düğün, Karagözler halkına göçün yakıcı acısını unutturan, onlara asıl vatanın toprakta değil, kalplerde taşınan geleneklerde olduğunu gösteren destansı bir zafer olarak tarihe kazındı.