Bir Çağın Eşiği: 1968’e Doğru

 

23 Ekim 1967 Pazartesi, AYÖO...

AYÖO Fikir Kulübü aylık bülten hazırlıklarına 15 ekim'de başlamıştık. Dün tamamlayarak, bugün dağıtabildik. Masraflar için yaptığımız 2,5 Liralık talep büyük çoğunluk tarafından yerine getirildi.

Bültende, küresel devrimci Che Guevara destanı özet olarak yazılmıştı. Sosyal demokrat arkadaşların büyük ilgisini çekti. Che'nin 9 ekim 1967'de öldürülmesi, bütün dünyada yankı uyandırdığı gibi, Üniversitelerde sol görüşlü öğrencilerin çatı örgütü olan FKF, Ekim 1967'de fakültelerde forumlar düzenleyerek hem üniversite reformunu hem de Türkiye’nin dış bağımlılığını tartışmaya açtı.

Türkiye’de 1967 yılı, üniversite gençliğinin akademik taleplerin ötesine geçerek politikleştiği ve özellikle ABD karşıtı (antiemperyalist) bir çizgiye oturduğu dönemdi.

Türkiye işçi sınıfı tarihi açısından da sendikal bölünmelerin ve hak arayışlarının sertleştiği bir yıldı. Özellikle yabancı üsler ve stratejik iş yerlerindeki grevler gündemi belirlemişti. ABD askeri tesislerinde ve üslerinde çalışan Türk işçilerin örgütlü olduğu Türk Harb-İş Federasyonu, Amerikan Tumpane şirketiyle yaşanan uyuşmazlıklar nedeniyle Adana ve İzmir (Çiğli Havaalanı) gibi kritik üslerde büyük grevler yürütüyordu.

Amerikan subaylarının grev kırıcı hamlelerine karşı işçilerin direnmesiyle büyüyen ve haftalarca süren bu gergin süreç, Yüksek Uzlaştırma Kurulu'nun araya girmesiyle 5 Ekim 1967 itibarıyla işçiler lehine önemli mali kazanımlarla (zam, çocuk yardımı ve yemek ücreti artışları) sonlandırıldı.

Bu dönemde üniversite gençliği ile sendikalı işçiler arasında köprüler kurulmaya başlandı; öğrenciler fabrikalardaki grev gözcülerine destek ziyaretleri gerçekleştirdi.

Dünyadaki öğrenci ve gençlik hareketlerinin Ekim 1967'deki bir numaralı gündem maddesi Vietnam Savaşı ve ABD'nin askeri müdahaleleriydi.

ABD'de, çoğunluğunu üniversite öğrencilerinin, hippilerin ve savaş karşıtı aydınların oluşturduğu yaklaşık 100 bin kişi, Washington'da Vietnam Savaşı'nı protesto etmek için toplandı. Göstericilerden büyük bir grup Pentagon binasına yürüdü. Askerlerin süngülerinin ucuna çiçekler takan gençlerin bu eylemi, dünya medyasında geniş yankı buldu ve küresel gençlik hareketlerini ateşledi.

Özetle; Ekim 1967, hem Türkiye'de işçi hakları ve antiemperyalist gençlik eylemleri açısından, hem de dünyada Vietnam Savaşı karşıtlığı üzerinden 1968'deki büyük toplumsal patlamaların taşlarının döşendiği bir "hazırlık ve geçiş" ayı olacaktı.