AKINCI944 (MEHMET AKINCI)

11 Aralık 1966 Pazar, AYÖÖ... 1959 yılından beri Ankara Yüksek Öğretmen Okulu'nu konuk eden Atatürk Lisesi yerleşkesinden geçtiğimiz hafta içinde Beşevler Yerleşkesine taşındık. Fen Fakültesi ile komşu olan Beşevler’deki Ankara Yüksek Öğretmen Okulu yerleşkesi ya da kampüsü, aslında Türkiye’nin eğitim ve mimarlık tarihinde çok özel bir yere sahip olacaktı önümüzdeki yıllarda. Yıllarımı verdiğim, meslek derslerini gördüğüm, konakladığım ve her türlü ihtiyacımızın karşılandığı bu mekân, yalnızca bir okul değil; aynı zamanda bir dönemin eğitim ideallerini, modernleşme anlayışını ve mekân üzerinden inşa edilen bir toplumsal hafızayı yansıtacaktı. Beşevler Yerleşkemiz, 1961’de Bayındırlık Bakanlığı’nın açtığı yarışmada  Doğan Tekeli – Sami Sisa – Metin Hepgüler ekibinin kazandığı proje ile 1962 yılında şekillenmeye başlamıştı. Yerleşke Plan şeması çok bilinçliydi. Ana giriş ve tören alanı, öğretim blokları, kız ve erkek öğrenci yurtları, spor alanları, yaya yolları ve servis avlus...

20 Nisan 1966 Çarşamba, AYÖO... Dünkü FKF'nun önderliğinde emperyalizme karşı düzenlenen öğrenci olayları, tarihsel seyrinde önemli bir dönemeçti. ABD Dışişleri Bakanı Dean Rask'ın 19 Nisan Salı günü CENTO Toplantısı için Ankara'ya geleceğinin anlaşılması üzerine, Fikir Kulüpleri Federasyonu 16 Nisan'dan itibaren, bağlı bulunduğu Fikir Kulüpleri ve diğer devrimci kuruluşlarla ''Antiemperyalist'' bir eylem başlatma kararı almıştı. Havaalanından hareketle ABD Büyükelçiliği'ne gidecek olan bakanın Kızılay'dan geçeceği düşünülerek, Atatürk Caddesi'nin iki tarafında yüzlerce genç yerini aldı saat 16,00 civarında. Ne var ki binlerce öğrencinin kendisini protesto etmek için toplandığı duyumu üzerine bakanın aracı rota değiştirerek büyükelçiliğe gitmişti. Yüzlerce polisin, elçilikle Kızılay arasında bir baraj oluşturulduğunun görülmesi üzerine, Çankaya istikametinde gitmekte olan bir belediye otobüsüne binerek barajı aşmak istedik. Otobüse binen genç...

  İlk Fikir Kulübü, 1954’te Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde kuruldu. Başlangıçta daha çok entelektüel tartışma ve demokratikleşme eksenliydi. Türkiye'nin 1960'lı yılların başında dünya emperyalist bloğuna ikili antlaşmalarla, adeta ABD'nin sömürgesi olarak eklemlenince, ülkedeki sınıf çelişkileri derinleşmişti. 27 Mayıs 1960 Darbesi sonrası gelen 1961 Anayasası, düşünce özgürlüğü ve örgütlenme alanında görece bir açılım sağladı. Bu ortamda gençlik, üniversitelerde örgütlenmeye ve Marksist literatürle tanışmaya başladı. TİP ve Yön dergisinin kurulduğu bu süreçten, Forum Dergisi çevresi ve çekirdeği Siyasal Bilgiler Fakültesi Fikir Kulübü de etkilenmişti. Hareketin içerisindeki belirlenimi TİP'li öğrencilerin ele almasıyla, burjuva demokratlığından sosyalist devrimciliğe uzanan grup, başka dört üniversitede de fikir kulüplerinin açılmasına önayak olmuştu. Fikir Kulüpleri kısa sürede ODTÜ, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu, DTCF, Fen Fakültesi, Ziraat Fakültesi...

  Türkiye İşçi Partisi (TİP) ile Fikir Kulüpleri arasındaki ilişki, 1960’ların Türkiye’sinde sosyalist gençlik hareketinin en kritik damarlarından birini oluşturdu. Gençliğin örgütlenmesi, mekânların ve fikirlerin dönüşümü, kolektif hafızanın kurulmasını sağladı. İlk Fikir Kulübü , 1954’te Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde kuruldu. Başlangıçta daha çok entelektüel tartışma ve liberal düşünce geleneğini öğrenci yaşamına taşımayı amaçlıyordu. 27 Mayıs 1960 sonrasında ise daha radikal bir çizgiye kayarak sosyalist fikirlerle buluştu. 1961’de kurulan Türkiye İşçi Partisi , işçi sınıfını merkeze alan ilk yasal sosyalist partiydi. Üniversite gençliği arasında TİP’e büyük bir ilgi doğdu. Bu ilgi, Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF) ’nun 1965’te, Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde, kurulmasıyla kurumsallaştı. Kurucular arasında Ankara Yüksek Öğretmen Okulu Fikir Kulübü de vardı. FKF, başlangıçta TİP’in gençlik örgütü gibi işlev gördü; TİP’e kitlesel destek sağlamak amacıyla örgütle...

5 Aralık 1965 Pazar, Ankara... Sözlü tarih anlatıları, yalnızca geçmişi belgelemek değil, aynı zamanda toplumsal hafızayı, kimliği ve kültürel sürekliliği aktarmak için kullanılan güçlü araçlardır. Haydar Tunçkanat'ın ''İkili anlaşmaların içyüzü'' adlı kitabından edindiklerimiz yurtsever herkesi çileden çıkarmaya yeterdi. Öyleydi çünkü ülkemiz ABD'nin sömürgesi haline getirilmişti. Ankara Yüksek Öğretmen Okulu kantininde 10 kişi bir araya gelmiştik. Çaylarımızı içtikten sonra arkadaşlara sessiz olmalarını işaret ettikten sonra '' Bu akşamki sohbet konumuz ikili antlaşmalar tarihinden bazılarını gözler önüne sermek olacak.'' Elimdeki kitaptan bazı antlaşmaları özetledim. Başlıyoruz. *ABD ve Türkiye Arasında Tarım Ürünleri Anlaşmaları ABD ile Türkiye arasında 12 Kasım 1956 tarihinde Tarım Ürünleri Anlaşması imzalandı. Bu anlaşmaya göre ABD, kendi ihtiyaç fazlası olan buğday, arpa, mısır, dondurulmuş et, konserve sığır eti, don yağı ve soya ...

    28 Kasım 1965 Pazar, Ankara... Ankara Yüksek Öğretmen Okulu kantininde, akşam yemeğinden sonraki sohbetimiz, ABD ile ilişkiler oldu. ABD ile nurlu ufuklara ulaşacağımıza inana arkadaşlarla anlaşmazlıklarımız olduysa da elimdeki kitaptan bazı anlaşmaların tarih ve sayısını verince sesleri kesildi. Haydar Tunçkanat'ın "İkili Anlaşmaların İçyüzü" adlı kitabı, ABD ile Türkiye arasında 1945'te başlayan iktisadi, 1947'de başlayan askeri ve 1954'te başlayan siyasi anlaşmaların içyüzünü somut örnekler ve belgelerle ortaya koymaktadır. Tunçkanat, Kurtuluş Savaşı ile bağımsızlığını kazanan Türkiye'nin, ikili anlaşmalar yoluyla yeniden boyunduruk altına alındığını vurgulamaktadır. Tunçkanat'ın ikili anlaşmaları kitabına göre, ilk anlaşma 23 Şubat 1945’te başladı. Aslında bu teslimiyet anlaşmalarının ilkiydi. Türkiye emperyalist güçler tarafından, paylaşıma hazır bir ülke olarak görülüyordu. Kurulduğu ilk dönemde dışa kapalı bir cumhuriyet görüntüsünde ola...

24 Kasım 1965 Çarşamba, Ankara... Bazı dönemlerde emperyalist güçler sistemlerini ve onların güdümündeki iktidarlar kendi varlıklarını sürdürebilmek için, uygulamalarına karşı çıkanları, ürettikleri sloganlarla saf dışı bırakırlar. Slogan, emperyalist güçlerin ileri karakolları durumundaki iktidarların ihtiyaçlarına göre saptanır. Dünya genelinde, tek adam rejimine karşı demokrasi ve parlamenter sistemi savunanlara “Terörist destekçisi” denmesi gibi. Basın, sosyal medya, üretilen uygun filmler ve Gladio emrindeki topluluklar baskın çıkar ve üretilen slogan halk arasında da karşılık bulur. Dünya genelinde, özellikle ABD'nin ileri karakolları olan NATO üyelerinde, ABD tarafından üretilen, halklarınca karşılık bulan ünlü slogan, ''Communists go to Moscow'' oldu. Amerikan halkı son 90 yıl içerisinde, üç kez büyük korku yaşamış ya da bu korkuya sürüklenmişti algı yöntemiyle. Bunlardan birincisi, 1917 ile 1920 yılları arasındaki “First Red Scare-ilk kızıl korku...

  20 Kasım 1965 Cumartesi, Ankara... Yaklaşık bir ay oldu anı defterimi açamayalı. Fen Fakültesi lisans derslerinden çok Evrimsel ve Sosyalist Hümanizm kavramlarının yanı sıra Hegel'in Diyalektiği ve bunu reddeden Marx ve Engels'in oluşturduğu ''Diyalektik Materyalizm'' üzerine araştırmalar yapıyorum. Sosyalizmden etkilenenler arasında yer alan ben ve benim gibiler bu kavramları hazmetmeye çalışırken Haydar Tunçkanat tarafından kaleme alınan dönemin kült kitabı ''İkili Antlaşmaların İçyüzü'' kitabını edindik. Adeta yutarcasına okuduğumuz bir döneme girdik. Okumak bir tarafa bazen sabahlara kadar süren tartışmalarla, ABD ile yapılan ikili antlaşmalarla, ülkemizin tapusunu ABD'ye teslim edildiğini ve edilmeye devam edildiğini anlatmaya çalıştık sözde milliyetçi geçinen ya da sempatizanı olanlara. 1960-1965 yılları arasındaki gençlik hareketleri genel olarak Atatürk ilkelerini ve 27 Mayısı savunma çizgisinde olup, çeşitli yıl dönümlerinde ve ba...

  24 Ekim 1965 Pazar, AYÖÖ... Ülkemizin yanı sıra Sovyetleri çevreleyen NATO ülkelerinde, Yeşil Kuşak Projesi çerçevesinde, ''Komünistler Moskova'ya'' sloganını devreye sokak ABD ile Türkiye arasındaki Stratejik Ortaklık;  11 Mart 1941’de Amerikan Senatosu’ nda onaylanan “Ödünç Verme ve Kiralama” Kanunu’’ ile başlamaktadır.  Başımıza ne tür çoraplar ördüğünü ve örmekte olduğunu anlamak için bu kanunu iyi tanımamız gerekiyor. ABD’nin ulusal çıkarlarını her şeyden üstün tutan bazı politikacılar, hurdaya çıkmış bu savaş artığı silahları müttefiklerine ve diğer ülkelere ‘’Kiralama ve Ödünç Verme Kanunu’’ kapsamında kakaladılar. Mülkiyeti ABD’de kalmak üzere sattıkları bu silahları ‘’Stratejik Ortaklık’’ kisvesi altında yaptılar. Öyle bir kakaladılar ki, tamirleri için yedek parçalarını da ABD’den almaları koşuluyla… Şükrü Saracoğlu’nun başbakanlığı döneminde, 23 Şubat 1945’te, Türkiye ile ABD arasında imzalanan Ödünç Verme ve Kiralama Kanunuyla Türkiye'yi Stratejik ...

23 Ekim 1965 Cumartesi, AYÖO... Kolektif bellek, bireysel anıların ortaklaşmasıyla oluşur. Mekân ise bu paylaşımın zemini olur. Aynı yatılı okulda kalan, aynı amfide ders alanlar arasında bir aidiyet duygusu gelişir; bu da kolektif hafızayı güçlendirir. Bu düşünceyle her akşam olmasa bile, karşıt görüşlü arkadaşlarla yaptığımız atışmalı sohbet toplantılarından sonra, anı defterimde konuları özetleme gereğini duydum. TİP grup kurarak parlamentoya girip Ana Muhalefet gibi çalışmaya başlayınca, ilk kez ABD'nin vahşi kapitalizmi tartışmaya açıldı. İkili Antlaşmalar, Türkiye'deki ABD Askeri üsleri, danışman adı altında bütün devlet kademelerinde yer alan ABD'li uzmanlar ortaya döküldü. Haliyle, benim gibi meraklı olanlar da sözü edile antlaşmaların peşine düştüler. İlk antlaşmalardan biri Köy Enstitüleri tarihten silecek ve Türk Milli Eğitimini ABD'nin denetimine bırakacak olan, Türk Milli Eğitimine pranga Fulbright Antlaşması olarak karşımıza çıktı. ABD'nin Yeşil Kuş...

  12 Ekim 1965 Salı, AYÖO... Dün öğleden sonra YSK tarafından, 10 Ekim 1965 seçim sonuçları yayınlandı. Adalet Partisi 240 milletvekili çıkararak, 450 üyeli parlamentoda çoğunluğu sağlamıştı. TİP, beklenenin de üstünde, 15 milletvekili çıkararak parlamentoda grup kuracak sayıyı bulmuştu.  Adeta bayram yaptık arkadaşlarla. Mutlu sonuca nasıl ulaşmıştık sorusunun yanıtı için zamanda geriye gittim. TİP'in seçim çalışmalarına katkı sağlamaya karar verdikten sonra Yaşar Samyeli ve Halil Biga da bana katıldı. Parti programında katı ve keskin sol düşüncelere yer verilmemiş olmasına rağmen, ABD Yeşil Kuşak Projesi çığırtkanları olan Komünizmle Mücadele Dernekleri'nin üyeleri ''Komünistler Moskova'ya'' sloganını yine devreye soktular. Menderes dönemi mirasına sahip çıkan Adalet Partisi, Süleyman Demirel başkanlığında, önceki azınlık hükümetini devirerek iktidara gelmişlerdi. Demokrat bir başbakan görüntüsü verse de, kendince Komünistler olarak tanımladığı Demokra...

18 Eylül 1965 Cumartesi, AYÖO... 28 Haziran 1965 Pazartesi günü başladığım Tarsus Turan Emeksiz Ağaçlama Sahası'ndaki mevsimlik işçilik dönemini 15 Eylül günü sonlandırmıştım. 16 Eylül Perşembe günü Ankara'daydım. Okulumu ve arkadaşlarımı özlemişim. Can dostlarım Yaşar Samyeli ve Ali Koçyiğit henüz gelmemişlerdi.  Halil Biga'yı gördüm bir ara. Sanki bir yere yetişme telaşındaydı, konuşamadık.  Dün A.Ü.Fen Fakültesi'ne gittim. Duyurulardan anladığım kadarıyla derslerimiz Ekim ayının 15'inden sonra başlayacaktı. Gazetelerden edindiğim izlenime göre, Ankara'daki siyasi hava 10 Ekim'deki milletvekili seçimlerine kilitlenmişti.  İnsanlık tarihini biraz araştırmış biri olmanın yanı sıra, çocukluğumu pamuk ve fıstık tarlalarında, ilkokul döneminde simitçi olarak, orta öğretimde de yaz tatillerinde mevsimlik İşçi olarak elbette sosyalizme yatkın birisiydim. Basında önemli bir yeri olan Cumhuriyet Gazetesi ve önemli yazarlarından biri olan Çetin Altan'dan d...

26 Haziran 1965 Cumartesi, Tarsus... A.Ü. Fen Fakültesi yaz dönemi sınavları dün sona erdi. Denel Kimya dışındaki derslerden, yüksek notlarla olmasa da, geçer not aldım.  Akşam yemeği sonrasında arkadaşlarla, ekimde buluşmak üzere, vedalaştıktan sonra Ankara Hipodrom Caddesi üzerindeki otobüs garajından 2 gün önce aldığım biletle saat 23;30'da bindiğim otobüs, 8 saatlik yolculuktan sonra beni Tarsus'a ulaştırmıştı. Tarsus Okaliptüs Ormanı İşletme Şefliği'nin, Kleopatra Kapısı civarından kalkan, saat 08;00'deki servis arabasına yetişmiştim. Direksiyonda hareket saatini bekleyen Kaptan Mahmut Abi beni görünce arabadan indi. Her zaman olduğu gibi, bu kez de, sarılarak karşıladı. Sevip, saydığım Mahmut Abi hal hatır sorduktan sonra ''gözümüz aydın, Derviş Çavuş da Turan Emeksiz'e gidecek. Seni ailene ulaştırmam kolay olacak. Fidanlıkta çalışanları bıraktıktan sonra ikinizi de Turan Emeksiz Ağaçlama Sahası'na sağ salim ulaştırırım.'' Dedi. Çok ...